echte mannen sterven geweldadig

Bij gebrek aan eigen inspiratie, blijven we lezen en jullie lastigvallen met een recensie.

En daar lag ‘De Wet Van Spengler’ in mijn handen. Geschreven door Jaap Scholten, die tegenwoordig in Hongarije woont en een jeugd van redelijke rijkdom achter de rug heeft. Googelen heeft zo zijn voordelen. Dit boek heeft hij in een tijdsbestek van één jaar geschreven naar aanleiding van het sterven van zijn oudste broer.

Het sterven van de oudste broer is dan ook een belangrijk gegeven in deze boeiende familie roman. Het verhaal van de vijf broers Spengler, gezien vanuit de ogen van Frederik. Het verhaal speelt zich ruwweg af in twee hoofdstukken: jeugd en volwassenheid.
Frederik’s jeugd beleef je als een ongelukkige tijd: ‘Het grootste deel van de tijd was het alsof ik niet bestond,’ zegt Frederik.

Daar waar de dood van hun eigen vader wordt afgedaan in een paar regels, zo uitgebreid komt het leven bij de textielbaron, annex opa Spengler, in beeld. De vijf broers worden bij opa en oma Spengler ondergebracht, omdat moeder niet meer voor hun kan zorgen.
En zo beleef je de wereld van echte mannen, de jacht en rijkdom. De familie Spengler is rijk in Twente door het textiel.

Het is een kroniek van de broers; hun vrouwen en kinderen komen zijdelings in beeld, of helemaal niet. De familie Spengler, daar draait het om. Een clan. Door de heldere en begrijpelijke stijl van Scholten wordt het nergens een kortzichtige of verstikkende familie.

Het verhaal vliegt heen en weer tussen het heden, herinneringen en gesprekken. Het leest als een jongensboek met avontuur, verre reizen.
De vijf broers komen uiteindelijk allemaal zeer goed terecht. Welvaart is overal. Frederik woont zelf in Roemenie met vrouw, kinderen en personeel.
Wanneer bij de oudste broer, Julius, tumoren overal in zijn lijf wordt geconstateerd begint het afscheid nemen.
Een groot deel van het laatste hoofdstuk staat in het teken van afscheid nemen van Julius. Sommige passages zijn aangrijpend ge- en beschreven. Alsof Julius je eigen broer is.

‘Alle mannelijke sterfgevallen die ik in de familie had meegemaakt waren gewelddadig, dat wil zeggen ongelukken of suïcides. Doodgaan was iets wat je deed, niet wat je overkwam,’ zegt Frederik ergens in het boek. Hun vader pleegt zelfmoord, opa Spengler wordt platgereden. Julius doorbreekt deze code als eerste. De grote sterke oudste broer.

Over het geheel genomen vond ik het een goed boek. Meeslepend zo nu en dan. Prachtige volzinnen. Maar niet altijd werd de spanning vastgehouden of komt er zomaar een zin uit het niets vallen.
“De Wet Van Spengler” ligt in de traditie van Tommy Wieringa’s “Joe Speedboot”, ook zo’n stoere jongensboek.
Dan verliest Scholten het op punten. Nipt.

het leven gaat verder

Hoeveel emotie kan een mens tot zich nemen? Is het als een glas half vol en half leeg?

Deze week had ik het genoegen om drie keer een crematie te bezoeken. Geen verplichting, geen hobby. Maar ik weet als geen ander hoezeer medeleven gewaardeerd wordt. En dus toog ik deze week naar Amersfoort, Roosendaal en Amersfoort om de ‘laatste eer’ te bewijzen aan de mannen en vrouw die ons ontvallen is. Drie keer zie ik mijn neven, nichten, ooms en tantes van mijn vaders kant.

Een herdenkingsmis is een vreemd gebeuren. Er heerst een soort van onzichtbare verbondenheid met hen die je nabij staan. En, op de één of andere wijze, is er een klik tussen de neven en nichten. Mensen die je jarenlang niet ziet omdat ze her en der in den lande (zijn gaan) wonen. En het broodje, koffie, thee, wijn en bier na afloop is ‘gezellig’. Dat is een vreemde constatering, maar ik kan er geen ander woord voor vinden. Of is het dat de ‘spanning’ van de emotie wegvalt? Het zou kunnen.
In 2010 had ik al twee crematies en nu drie in één week, ben ik dan ervaringsdeskundige?

Laat ik je één ding vertellen: de vrijkomende emotie in het ophalen van herinneringen, de trillingen in de stem van de spreker, de emotie in de tiener die een gedicht opdraagt aan ‘de beste opa van de wereld.
Om tot slot, lopen langs de kist met de overledene, de kist aanraken: het zal nooit wennen.

En als je dan op een middag te horen krijgt dat je 55-jarige schoonzus ‘zeer slecht nieuws’ van het ziekenhuis te horen krijgt, dan denk je wel eens: en nu is het genoeg.

Een week vol (heftige) emotie, ook dat zal nooit wennen. Je zult nooit kunnen zeggen: doen we effe, done that been there.
No fokking way!

Daarom zal mijn Gossips Shiraz vanavond extra lekker smaken en laat Roué Veveer mij lachen en wie weet Danny Boyle (127 hours) of de Coen Broers (True Grit) mij even vliegen.

boven is het stil

Henk en Helmer waren ooit bijna tweeling. Helmer was een paar minuten eerder. Als zonen van een boer in de buurt van Purmerend zou één van hen vader opvolgen. Henk bleek de uitverkorene, hoewel jonger, de oogappel van vader. Helmer dacht, Henk deed. In alles.
Een stuk rijden met de auto werd Henk fataal, zijn vriendin Riet overleefde het ongeluk. Of was Riet heimelijk verliefd op Helmer, die in Amsterdam studeerde. Helmer werd opgedragen de studie te stoppen en vader te helpen met de boerderij.
Zo geschiedde. En zo eindigt het ook, bijna.

De kleine ontwikkelingen in het stille leven van Helmer, nu eind vijftig maar nog wel vol dromen, zijn grote gebeurtenissen. Is Helmer gelukkig? Waarom heeft hij geen vrouw en kinderen? Of valt hij op mannen? De heimelijke homogevoelens zijn wel degelijk aanwezig, maar Helmer is een gesloten man. Ook de typische dialogen passen in het boerenleven.

“Ik heb honger,” zegt de vader
“Iedereen heeft wel eens honger,” antwoordt Helmer

“Boven is het stil” verwijst naar het feit dat Helmer op een gegeven dag zijn zieke vader naar boven draagt en in bed legt en daar zal hij verder vertoeven. Tot zijn dood. Na de dood van zijn vader vertrekt Helmer naar Denemarken, iets wat vanaf het begin al zijn wens is.
Nu hij geen tweelingbroer meer heeft en geen vader is hij eindelijk alleen.
“Boven is het stil” kreeg in 2006 de debutantenprijs en dat lijkt mij wel terecht. Een kleine grote roman over het boerenleven in de polder van Nederland. Er gebeurd eigenlijk bar weinig tot niets, maar je blijft geboeid lezen. Gerbrand Bakker is een goede verteller die weet waar hij de spanning erin moet houden en weet ragfijn de verhouding zoon-vader-moeder vorm te geven. Een goede verteller weet ook met kleine details en aanwijzingen een sfeer te creeren waarin je de boerderij, de schapen, de ezels en koeien ruikt. Gerbrand is daar in geslaagd. Vind ik.

“Boven is het stil” is een mooie roman met een fijne verteller die Gerbrand Bakker (zelf zoon van een grote boerenfamilie). Een aanrader voor iedereen die van nederlandse literatuur houdt. Nederlands in taal, maar ook in omgeving.

BOVEN IS HET STIL
Auteur Gerbrand Bakker
Afmetingen 133x33x208 mm
Gewicht 406 gr
ISBN 109059361067
ISBN 139789059361065